Vereniging Maastrichtse Gevelstenen (VMG) heeft en doet nog steeds onderzoek naar de versieringen op de façades van Maastrichtse huizen. Jef Bartelet, één van de leden van dit historisch genootschap, was zo vriendelijk om ons de nodige informatie te verschaffen over één van de meest markante, in ieder geval bekendste gevelstenen van de stad: In den Vogelstruys. Zoals helder is te zien levert de steen direct nuttige informatie op. Het pand zoals het nu te vinden is op de hoek van het Vrijthof en de Platielstraat is gebouwd in 1730.

Studie van VMG laat evenwel weten dat het pand al eerder met deze naam prijkte. Alleen was het pand voor die tijd nog volledig van hout. Waarom weet die dekselse Bartelet en zijn onvolprezen vereniging dat het pand ook al voor die tijd vernoemd was naar een dier dat duizenden kilometers weg zijn biotoop had? Vanwege het feit dat de stad Maastricht over een voor Nederlandse, misschien wel Europese begrippen, fantastisch historisch archief beschikt. Zij die weten hoe daar in te zoeken en te speuren kunnen dan van alles en nog wat tegenkomen. Zo vond het VMG de aanvraag tot verbouwing die Rijsack aanvroeg.

Hiermee weten we echter nog niet op welke wijze de eigenaar van het pand aan die mooie tekening van die Stuysvogel kwam. Ook krijgen we geen idee waarom het deze snelle vogel werd en niet die duffe tijdgenoot die toch vooral door bloeddorstige Nederlanders aan zijn eind kwam op deze aardkloot: de Dodo. Op dat laatste kan Jef Bartelet geen antwoord op geven. Wel weten we via het gevelgenootschap hoe de eigenaar aan de afbeelding kwam. De ‘Voogel Struys’ zoals die op de gevel prijkt is één op één overgenomen vanuit een werk van de Antwerpse graveur uit de 16de / 17de eeuw Adriean Collaert. Ergens begin 1600 maakte hij een dertigtal gravures van voor Europeanen exotische dieren. Deze werden opgetekend in zijn werk Avium Vivae Icones.

Een heemkundige vereniging zoals VMG moet dan weer een beetje geluk hebben dat deze wetenschap terechtkomt waar het thuishoort. Dat mazzeltje viel ten deel omdat een zekere Pancras van der Vlist de gelijkenis was opgevallen. En als u naar de plaatjes kijkt dan kunt u zien dat de Struys van Collaert en die vreemde vogel op het Vrijthof een identieke tweeling is. Zeg maar de Johnny en Jacky van de 17e eeuw, uiteraard vele malen minder knap..